Turkic Энциклопедия

Түркі халықтарының ұлттық билері

Түркі қауымдары өмір сүретін өңірлерге сәйкес өзіне лайық музыкасы мен ойындары кездеседі. Және де бұл ретте ортақтықтар болумен бірге  Кавказ, Орталық Шығыс, Анадолы, Балқан, Қырым, Орта Азия және Сібір секілді аймақтарда әр аймақтың өзіне тән пішін мен мәнердің дамуы аңғарылады.

Көне түркі күнтізбесі

Он екі мүшелдік Түркі күнтізбесі бүгіндері Орта Азия, Сібір, Орал-Еділ және Кавказ түркілерінде кең жайылған. Күнтізбедегі 12 хайуанат атауының ортақтығы және оларға байланысты аңыздардың барлық түркі-моңғол халықтарында бірдей болуы – осының айқын дәлелі.

Түркі халықтарының ұлттық ойындары: күрес

Орта Азияда күрес көбіне тойдың сәніне айналды. Палуандарға жүлде беру және бұл дәстүрдің қолдау табуына, сондай-ақ сақталуына билеушілер тарапынан көңіл бөлінді. 1860 жылдары мажар ғалымы Армани Вамбери Түркістан өлкесіне келген уақытта бірқатар күрес жарысына куә болған және сол туралы мынадай жазбалар қалдырған: “Отбасында сәбидің туғанына 40 күн толған соң және сәбиді қырқынан шығарғаннан кейін, мейрам (той) басталады. 

Түркі халықтарының этнографиясы

Түркі қауымдарының ортақ құндылықтары олардың этнографиясындағы дәстүрлерден де аңғарылады.  Әсіресе, әлі сақталып отырған шежіредегі ру аттарының ұқсас немесе бірдей болуы, жеті атаны білу дәстүрінің орын алуы және анасы жағындағы нағашы туыстарына құрмет көрсетуі және басқадай салт-жоралар мұны айғақтайды. 

Түркі халықтарының ұлттық ойындары

Ұлттық ойындар мен спорт түрлерінде де ұқсас қасиеттер мол. Мысалы, түркілердің негізгі спорттық ойыны саналатын күрес күрэш, гүрәш ретінде Орталық Азия, Орал-Еділ бойы, Кавказ, Анадолы мен Балқан түркілерінде өте кең таралып тойлар мен салтанатты жиындардың сәніне айналған. 

Түркі халықтарының ұлттық ойындары: көкпар

Орта Азия халық мәдениетінде, әсіресе түркі қауымдары мәдениетінде ат үстінде ойналатын ғұрыптық спорт түрі. Ойын шарты бойынша сойылған серкенің (лақтың) терісі ат үстіне алынып, екі тарап таласып тартып, жеңіске жеткендері  белгілі бір межеленген жерге (нысанаға) апарады. Алаңның ортасына тігілетін байрақтың айналасында алдын-ала белгіленген тәртіппен тері лақтырылып,  оған талас басталады. 

Оқырмандарға

Биография /

Барлығы