Haberler

István Mándoky Kongur Konferansı Düzenlendi

174

Uluslararası Türk Akademisi, Kazakistan’ın Almatı şehrinde Kıpçak alanındaki araştırmaları ile meşhur Macar Türkolog István Mándoky Kongur’un doğumunun 75. yılı münasebetiyle uluslararası konferans düzenlemiştir. “Büyük Bozkır ve Mandoky Mirası” adı verilen konferansa TWESCO Başkanı Darhan Kıdırali, Macaristan Astana Büyükelçisi András Baranyi, bilim insanının eşi Onayşa Maksumkızı, Macaristan Almatı Başkonsolosu Blaumann Ferenc, ABD, Rusya, Kırgızistan ve Kazakistanlı bilim ve toplum insanları katılmışlardır.


“Büyük Bozkır ve Mandoky Mirası” konferansında konuşma yapan TWESCO Başkanı, Altay’dan Anadolu’ya, Balaton’dan Baykal’a, Kafkas Dağlarından Karadağ’a kadarki engin bölgeyi birçok defa gezen István Mándoky Kongur’un mirasının Büyük Bozkır Kültürü ile içiçe olduğunu, Kazak bozkırının bilim adamının iziyle dolu olduğunu, kendisinin Türklerin mesken tuttuğu bölgelerin tümünde izini bıraktığını dile getirmiştir. Uluslararası Türk Akademisi, bilginin eserlerinin yayımlanmasına, mirasının korunmasına büyük katkılar sağlamaktadır. Bugün Akademi kütüphanesinde İ.M. Kongur’un 16 000 kitaptan oluşan özel kitaplığı bulunmaktadır. TWESCO her yıl ünlü Türkologu anma ve eserlerini tanıtma etkinlikleri düzenlemektedir. 2019 yılına denk gelen 75. yıl dönümü de geniş çapta kutlanacaktır. Almatı’da düzenlenmekte olan konferans, Akademice planlanan etkinliklerin ilkidir.

István Mándoky Kongur, Türk halklarının tarihi ile kültürel mirasını toplamakla kalmamış, kardeş halkların manevi bakımdan yakınlaşması hayal etmiş, çabalar sarf etmiştir. Bilginin çabaları Türk devletleri ile Macaristan arasındaki ilişkilerin pekişmesinde de yardımcı olmuştur. Konferansta söz alan Macaristan Astana Büyükelçisi András Baranyi, bu yöndeki fikirlerini “Kongur ağabeyimizin adını andığımızda gözlerimizin önünde sadece Türkoloji alanının araştırılmasına değerli katkılar sağlayan bir şahıs değil, aynı zamanda Türk dili konuşan halkların birliğini, aralarındaki ilişkilerin artmasını, kültürleri ile dillerinin serbestçe gelişmesini hayal eden şahsın siması canlanır. Özellikle Kazakçanın gelişmesine büyük önem veren István Mándoky Kongur, sadece Macarlarla Kazaklar arasındaki değil, tüm dünyadaki Türk dili konuşan ülkeler arasındaki kardeşlik ilişkilerinin sembolüne dönüşmüştür. Hayata erken veda eden bilgin Kazak ülkesinin bağımsızlığına şahit olma şerefine nail olabilmiştir. Kazakistan, bağımsızlığı sayesinde Avrasya kıtasındaki dünyanın tanıdığı ve saygı duyduğu bir ülke haline gelmiştir. Bu nedenle Uluslararası Türk Akademisi’nin merkezi Büyük Bozkırın kalbi Astana’da yerleşmesi bir tesadüf değildir. Akademi nezdinde Mándoky Kütüphanesi açılalı beri Türk Akademisi’ni Macaristan’ın bir parçasının yer aldığı mekân olarak kabul etmekteyiz” sözleriyle iletmiştir.

Amerikalı bilim adamı Uli Schamiloglu ise Mándoky’nin “ХХІ. yüzyılın Radloff’u” olarak anılmaya layık bir şahıs olduğunu belirtmiştir. Zira bilgin arkasında miras olarak daha yayımlanmamış zengin el yazması çalışmalarını bırakmıştır. Amerikalı bilim adamının verdiği bilgilere göre Mándoky ailesinde yaklaşık 30 cildi bulacak el yazması çalışmaları korunmaktadır. Başka bir deyişle István Mándoky Kongur, Türk mirasını toplayan nadir şahislardan biridir. Bu nedenle bilim insanının çalışmalarını yayımlamak ve ilgililerine sunmak günümüz için çok önemlidir.

Toplantı katılımcılarından Rusya Federasyonu Bilimler Akademisi Ufa Bilim Merkezi Tarih, Dil, Edebiyat Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Firdavs Hisamitdinova, Mándoky mirasını Türk Dünyasının refahı için kullanmak gerektiğini belirtip “Mándoky’nin tarihî simasi, şahıs olarak zaman geçtikçe değer kazanmaya devam edecektir. Yüce ruhu, tüm Türk coğrafyasını geziyormuş gibi bir izlenim vermektedir” demiştir.

Bilimsel toplantıya katılan Kazakistan Bilimler Akademisi Başkanı Murat Jurınov, Doğu Bilimci, bilgin Absattar Hacı Derbisali, Uluslararası Kazak Dili Kurumu Başkanı, Akademi üyesi Ömirzak Aytbayulı, Uluslararası Türk Akademisi Kıdemli Uzmanı Kadırali Konkobayev, A. Baytursınulı Dil Bilimi Enstitüsü Müdürü Yerden Kajıbek, Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Kazak-Türk Üniversitesi öğretim üyesi, Türkolog Seysenbay Kudasov ve diğer aydınlar István Mándoky Kongur’la ilgili anılarını anlatıp görüşlerini belirtmişlerdir.

Bilginin eşi Onayşa Maksumkızı, Mándoky’nin hayallerinin Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in “Büyük Bozkır’ın Yedi Özelliği” başlıklı makalesinde belirtilen hususlarla örtüştüğünü dile getirip “Kazak halkı, eşsiz Kıpçak evladı Kongur’u unutmadığı için çok mutluyum. Kongur, Kazakları çok severdi. Kazak halkının zengin gelenek ve göreneğini, tarihini, kültürünü çok iyi bilirdi. Bu değerlere karşı duyduğu saygı, onu Kazak kızına aşık etmiştir” sözlerini söylemiştir.

Konferans esnasında Prof. Dr. Telkoja Januzakov ve Macaristan Astana Büyükelçisi András Baranyi TWESCO Altın Madalyası ile, Prof. Dr. Alimhan Jünisbekov V. Thomsen Madalyası ile, bilim insanı Ahmet Toktabay ve Kıpçak araştırmacısı Yernar Masalimov Türk Akademisi Takdirnamesi ile şereflendirilmişlerdir.


Ay:
Yıl:

Listeye geri dön

Konuşmalar

Özgeçmişler /

Tümü
Александр Васильевич Адрианов
Түрколог-жаратылыстанушы, тарихшы-археолог,физика-математика ғылымдарының кандидаты