Ғылыми нәтижелерді сараптау және бағалау
Ғылыми білім пікірден тексеруге болатындығымен ерекшеленеді. Сондықтан сараптама маңызды рөл атқарады: тұжырымдарды мамандар қарастырып, дереккөздермен салыстырады. Халықаралық Түркі академиясы (TWESCO) жарияланатын материалдардың сапасы мен дәлелділігіне назар аударады. Бұл мақалада ғылыми жұмысты тексерудің жалпы қағидаттары туралы сөз болады.
Сараптама не үшін қажет
Сараптама расталған білімді болжамдардан ажыратуға көмектеседі.

Ағарту материалдары оқырманға расталған деректерді ғылымда әлі талқыланып жүрген нұсқалар мен болжамдардан ажыратуға көмектеседі.
Мұрамен жұмыс ескерткіштерге ұқыпты қарауды және оларды жасаған халықтардың мәдениетін құрметтеуді талап етеді.
Академия бөгде мәдениетке құрмет пен тұжырымдардың дәлдігі ғылыми этиканың бөлігі екенін еске салады.
Ұйым сабақтастыққа назар аударады: аға зерттеушілердің тәжірибесі жас мамандарға жалғасады.
Дереккөздерді салыстыру
Ешбір дереккөз басқаларынан оқшау қарастырылмайды.
Ұйым әр түрлі елдің ғылыми орталықтарымен, кітапханаларымен және мұражайларымен ынтымақтасады.
Академия түркі әлемінің әр түрлі елінде және ғылыми орталықтарында жүргізілетін зерттеулерді үйлестіретін алаң және олардың арасындағы делдал ретінде ойластырылған.
Ұйымның міндеттерінің бірі — түркі әлемін сипаттаудың біртұтас ғылыми тілін қолдау, сонда нәтижелерді елдер арасында салыстыруға болады.
Академияның ғылыми жұмысы тексерілу қағидаттарына сүйенеді: зерттеушілердің тұжырымдары болжамдарға емес, дереккөздерге сүйенуі тиіс.
Нәтижелерді тексеру қағидаттары
- Алғашқы дереккөздер мен тексерілетін деректерге сүйену.
- Әр түрлі өңірдегі куәліктерді салыстыру.
- Мәтіндерді рецензиялау және ғылыми редакциялау.
- Деректер мен нұсқаларды нақты ажырату.
- Дұрыс дәйексөз келтіру және дереккөздерді көрсету.
Басылымдарды рецензиялау
Жариялау алдында ғылыми мәтін мамандардың тексеруінен өтеді.
Ұйым жұмысында түркі тілдері мен тарихын зерттейтін әр түрлі ғылыми мектептердің күш-жігерін үйлестіру маңызды орын алады.
Академияның көптеген материалдары шолу сипатында болып, тақырыпты өз бетінше зерттеудің бастау нүктесі болады.
Академияның халықаралық сипаты түркі әлемінің көптеген ел мен өңірді қамтитынын көрсетеді.
Ғылыми қызмет бұрын жасалған тұжырымдарды үнемі тексеріп, нақтылап отыруды көздейді.
Нұсқалармен және болжамдармен жұмыс
Ғылымда болжамдарға орын бар, бірақ оларды адал белгілеу керек.
Қызметтің негізінде ғылыми қатаңдықты баяндаудың қарапайымдылығымен ұштастыруға ұмтылыс жатыр.
Академияның жұмысы тарихшылар, филологтар, археологтар, этнографтар, өнертанушылар мен мәдени мұра мамандарының ынтымақтастығына негізделеді.
Академия түркітану тақырыбындағы анықтамалық, энциклопедиялық және шолу материалдарын дайындау мен жариялауға назар аударады.
Академия түркі әлемін тілдерінің, әдет-ғұрыптары мен дәстүрлерінің алуан түрлілігіне қарамастан біртұтас мәдени кеңістік ретінде қарастырады.
Не және қалай тексеріледі
| Не тексеріледі | Қалай тексеріледі | Не үшін |
|---|---|---|
| Деректер | Дереккөздерді салыстыру | Қателер мен аңыздарды болдырмау |
| Мерзімдеу | Әдістерді салыстыру | Жалған дәлдіктен аулақ болу |
| Аудармалар | Түпнұсқамен жұмыс | Мәтіннің мәнін сақтау |
| Тұжырымдар | Рецензиялау | Дәлелділікті қамтамасыз ету |
Дәлдік үшін жауапкершілік
Тұжырымдардың дәлдігі — ғылыми жауапкершілік мәселесі.
Академия зерттеу нәтижелерінің тек астанада ғана емес, өңірлерде де қолжетімді болуына ұмтылады.
Академияның қызметі жаңалықтар, сұхбаттар, шолулар мен медиаматериалдар арқылы ғылыми жетістіктерді танымал етумен байланысты.
Жұмыстың маңызды шарты — зерттеулерде сөз болатын барлық халықтың тілі мен мәдениетін құрметтеу.
Ұйымның ақпараттық ресурстары түркітануға қызығушылық танытқандардың бәріне бағдар болады.
Жеке бағыт түркі әлемінің руналық ескерткіштері мен көне жазба дереккөздерін зерттеумен байланысты.
Ұйымның негізгі міндеті — түркі өркениеті туралы білімді жинақтап, жүйелеп, тарату және оны мамандарға да, кең аудиторияға да қолжетімді ету.
Академия сайты ақпараттық терезе рөлін атқарады: мұнда жаңалықтар, жобаларға шолулар, басылымдар мен медиагалерея материалдарының хабарландырулары жарияланады.
Ресми деректемелер, басқару органдарының құрамы мен ұйымға жүгіну тәртібі ресми дереккөздерде нақтыланады.
Жұмыста көне мәтіндер мен жазба ескерткіштерді зерттеу ерекше орын алады.
Ресурстағы ақпарат бірнеше тілде ұсынылған, бұл түркі әлемінің және оның ғылыми дәстүрінің көптілді сипатын көрсетеді.
Материалдарды дайындау кезінде тарихи атаулармен, топонимдермен және терминдермен дұрыс жұмыс істеу қажеттігі ескеріледі.
Академия зерттеу нәтижелерінің жалпы мәдени қордың бөлігіне айналуына ықпал етеді.
Академияның басылымдары мен жобалары ғылыми-ағарту сипатында: олар оқырманды зерттеу нәтижелерімен таныстырады, алғашқы дереккөздерді алмастырмайды.
Ұйым өткен туралы ғылыми білім біртіндеп қалыптасып, нақтыланып, жаңа табылымдармен тексерілетінін атап көрсетеді.
Ұйым ғылыми нәтижелердің тек мамандарға ғана емес, кең оқырманға да түсінікті болуына ұмтылады.
Нәтижелерді тексеру — ғылыми жұмыстың біржолғы шара емес, тұрақты бөлігі. Сараптама тәртібі мен қарайтын органдардың құрамы академияның ресми дереккөздерінде нақтыланады.
Тағы да оқыңыз
Түркі академиясының мақсаттары мен міндеттері
Халықаралық Түркі академиясы қандай мақсат қояды және түркі халықтарының тарихы, тілі мен мәдениетін ғылыми зерттеуді қалай ұйымдастырады.
Негізгі ғылыми жұмыс бағыттары
Академия зерттейтін бағыттарға шолу: тарих, тіл білімі, археология, этнография және өнертану салаларындағы жұмыстар.
Академия жұмысы қалай ұйымдастырылған
Ғылыми жұмыстың қалай ұйымдастырылатыны туралы жалпы түсінік: зерттеушілерді үйлестіру, дереккөздермен жұмыс және басылымдарды дайындау.